سیستم مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست – (HSE-MS)

علت ایجاد سیستمهای یکپارچه

• هرکدام از استانداردهای انتشار یافته حیطه خاصی از عملیات و فعالیت ها را پوشش داده و بر روی آن متمرکز می گردد.
• در هر استانداردی ( ايمني، بهداشت، كيفيت، محيط زيست، ارگونومي، منابع انساني و غيره) تنها يكي از ابعاد سازمان مورد توجه قرار گرفته و سياست ها و اهدافي كه تعريف مي شوند در جهت آن جنبه از فعاليت هاي سازمان مي باشد.

تعدد سیستم ها

• باعث پیچیدگی و سردرگمی سازمان
• به هدر رفتن منابع
• دوباره کاری ها
• ایجاد تضاد بین سیستم ها و اهداف ها
• و …

یکی از مهمترین علل ادغام سیستم های مدیریتی  تشابهات بین آنهاست.

بطوریکه در مقدمه استاندارد 14001 ISO  نسخه 1996 بیان شده است که این استاندارد بین المللی در اصول کلی سیستم مدیریت با سری استانداردهای 9000  ISO برای سیستم های کیفیت مشترک می باشد.

مهمترین فواید ادغام سیستم های مدیریتی عبارتند از :

• اختصاص صحیح و منطقی منابع
• ایجاد تصویر بهتر و واضح تر از سازمان
• بهبود عملکرد سازمان
• بهبود رضایت مشتری
• کاهش سردرگمی و پیچیدگی (از طریق گاهش حجم مستندات سیستم های مدیریتی، افزایش سهولت در اجرا، نگهداری و بهبود سیستم و افزایش راحتی کارکنان از نظر ارجاع به روش های اجرائی واحد و ادغام یافته

مهمترین مشکلات ادغام سیستم های مدیریتی عبارتند از :

• میزان اعتباری که استاندارد های مرتبط از نظر ثبت و اجرا دارند.
• نیازمندی های خاص مشتریان
• علایق شخصی

سیستم مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست یا HSE-MS

در بخش ایمنی S: 

     کل فرآیند از جنبه ایمنی مورد بررسی قرارمی گیرد و خطرات بالقوه و نقاط خطرساز پروژه مشخص می شوند. همچنین راه های پیشگیری جهت کاهش این خطرات پیشنهاد و اجرا می گردد و ریسک های موجود که می توانند باعث بروز حادثه شوند، مشخص شده و در جهت کاهش، کنترل و حذف آنها روش های مناسبی بکار برده می شود.

در بهداشت شغلی H:

کلیه مواد شیمیایی موجود در پروژه در مراحل مختلف و همچنین مدت زمان تماس افراد با آنها مورد بررسی قرار می گیرد. به علاوه کلیه مشخصات مواد شیمیایی اعم از( خطرات حمل و نقل، نحوه اطفاء ، تماس با بدن ، کمک های اولیه ، نگهداری ، اثرات فیزیولوژیکی و … ) نیز مشخص می شود. این مواد شیمیایی شامل مواد موجود در خوراک ، محصولات میانی ، محصولات نهایی و کاتالیست ها می باشند.

در بخش محیط زیست E:

  کلیه اثــرات اجرای پروژه در مــراحل مختلف بر روی محیط زیست منطقه مورد بررسی قرار می گیرد . مراحل شامل خاکریزی ، خاکبرداری ، نصب و راه اندازی می باشد .به عبارتی جنبه های زیست محیطی ناشی از اجرای پروژه در منطقه ، مورد بررسی قرار گرفته و راههای رسیدن به استاندارد های تعریف شده بیان می شود.

نگاه نظام مدیریت HSE به امکانات بالقوه موجود در شرکت 

• نیروی انسانی : از نقطه نظر صدمات ، بیماری و مرگ
• تجهیزات : از نقطه نظر اتلاف سرمایه و یا سرویس و جایگزینی آنها
• محیط زیست : از نقطه نظر تاثیر آلاینده های فرایند یا دیگر رویدادهایی که تاثیر سوء بر محیط زیست خواهند داشت
• فعالیت تولید : از نقطه نظر از دست دادن فرصت تولید کار

مزایای استقرار نظام مدیریت  HSE

• شناخت کافی از عوامل بالقوه آسیب رسان در محیط کار
• ایجاد بستر مناسب برای بهبود بهره وری و تعالی سازمان
• ایجاد ساختار مشخص برای مدیریت HSE و تعیین مسئولیت ها
• هدفمند نمودن و یکپارچه کردن سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست
• ایجاد بستر مناسب برای بهبود مستمر HSE در سازمان
• شناخت قوانین و مقررات ایمنی
• ارزیابی موثر ریسکها و کاهش آنها به منظور کنترل حوادث
• کاهش زیان های مستقیم و غیر مستقیم ناشی از حوادث
• ایجاد انگیزه در کارکنان بعلت اعتماد آنها نسبت به مدیریت بواسطه تلاش برای ایجاد محیط کاری ایمن
• ایجاد زمینه مناسب برای استفاده توان فکری بالقوه کارکنان برای تقویت مدیریت HSE
• فراهم شدن زمینه های رقابت سالم و موثر
• امکان خود ارزیابی سازمان برای تطبیق با یک سیستم مدیریت HSE

کاهش زیانهای ناشی از حوادث شامل کاهش:

• خسارت ناشی از توقف کار
• هزینه های مربوط به درمان
• اتلاف وقت در اثر کار نکردن فرد / افراد حادثه دیده
• اتلاف وقت بواسطه نگرانی های حاصل از تبعات حادثه و امداد رسانی
• میزان پرداخت غرامت های ناشی از کارافتادگی دائم ، موقت و یا مرگ کارکنان
• میزان خرابی دستگاه یا اتلاف مواد و در نتیجه ضایعات کمتر در تولید
• هزینه آموزش کارکنان جدید که جایگزین کارکنان حادثه دیده می شود.

عناصر نظام مدیریت  HSE

• تعهد و رهبری                                            COMMITMENT AND LEADRSHIP
•  خط ‌مشی‌ها و اهداف استراتژیک                        POLICIES AND OBJENTIVES
• سازمان دهی ، منابع و مستند سازی          ORGANIZATION AND RESOURCES
• ارزیابی و مديريت ريسك                                                     RISK MANAGEMEN
• طرح ریزی و برنامه ‌ريزی                                             DESIGN AND PLANNING
• اجرا و پايش                                   IMPLEMENTATION AND MONITORING
•  ممیزی و بازنگری ( بهبود مستمر)                          AUDIT AND  ASSESSMENT

مراحل اجرایی استقرار نظام مدیریت بهداشت ، ایمنی و محیط زیست

• مرحله اول : تصمیم گیری مدیریت نسبت به مواردی از قبیل: ماهیت سازمان، هزینه ها، سطح تکنولوژی مورد نیاز، قوانین و مقررات، عوامل فرهنگی، مزایای استقرار و محدودیت ها ومشکلات پیاده سازی، لزوم ایجاد تغییر و مقاومت های موجود در تبادل انجام تغییر.
• مرحله دوم : فرهنگ سازی و اجاد فرهنگ سازمانی مناسب ، جلب مشارکت کارکنان / آماده نمودن سازمان جهت تغییر
• مرحله سوم : سازماندهی مراحل اجرا و استقرار نظام
• مرحله چهارم : آموزش مقدماتی
• مرحله پنجم :بازنگری اولیه در خصوص

بازنگری اولیه در خصوص موارد زیر است:

• شناسایی کلیه فعالیتهای فرآیندی محصولات
• شناسایی عوامل مخاطره آمیز و تاثیرات سوء آنها
• بررسی نقطه نظرات تمام طرف های علاقمند
• بررسی سوابق حوادث و سوانح
• شناسایی الزامات قانونی و سایر الزامات
• تعیین شاخص های مهم بهداشتی، ایمنی و زیست محیطی
• تدوین روشهای اندازه گیری و ارزیابی
• مشخص نمودن خلاءهای موجود در مسیر

• مرحله ششم : مشخص کردن اهداف کلان و خرد
• مرحله هفتم : تعیین عوامل بالقوه آسیب رسان، ارزیابی ریسک ها و مشخص کردن کنترل های عملیاتی مورد نیاز
• مرحله هشتم : تعیین دامنه شمول (Scope) نظام مدیریت HSE بر اساس محصول، فرآیند، سایت و همچنین نتایج ارزیابی اولیه
• مرحله نهم : آموزش مستندسازی
• مرحله دهم : مستندسازی
• مرحله یازدهم : اجرا
• مرحله دوازدهم : آموزش ممیزی داخلی
• مرحله سیزدهم : ممیزی

اجرای سیستم مدیریت HSE

اجرای HSE در هر پروژه در هفت مرحله با توجه به مدت زمان پروژه توسط تیمی که شامل تخصص های مختلف است، انجام می گیرد. اعضا این تیم درهرمرحله از اجرای HSE متفاوت بوده و از تخصصهای مختلفی برخوردارمی باشند. جدول زیر مراحل اجرای سیستم HSE را روشن می سازد.