سیستم های مدیریت کیفیت

دستورالعمل آزمون‌های کنترل کیفیت رنگ

 منبع:

اندازه گیری زمان خشک شدن سطحی فیلم رنگ

هدف : اندازه گیری زمان خشک شدن سطحی فیلم رنگ

محدوده کاربرد : رنگسازی

نحوه انجام آزمون

پارچه ای روی فیلم رنگ قرار داده و روی ترازو با انگشت خود ۵۰۰ gr نیرو برآن وارد کنید. در اینصورت نباید اثری از خطوط پارچه روی سطح فیلم رنگ دیده شود.

اندازه گیری زمان ژل شدن رنگ های دو جزئی (Gel time)

هدف : اندازه گیری زمان ژل شدن رنگ های دو جزئی

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات : رنگ دو جزئی را به نسبت پیشنهادی به مقدار ۱۰۰ gr مخلوط کنید. زمان شروع اختلاط را در نظر گرفته و بطور منظم با یک کاردک حالت مخلوط را بررسی کنید . نقطه ژل شدن به نقطه ای گفته می شود که یک رنگ از حالت ویسکوز سیال به ژل کشسان تغییر حالت دهد. زمانی که طول می کشد تا مخلوط به حالت فوق برسد بعنوان Gel time گزارش کنید.

دقت و احتیاط :

اغلب رنگ های دو جزئی با افزایش تدریجی ویسکوزیته به نقطه ژل شدن می رسند. ولی بعضی دیگر نقطه ژل شدن ناگهانی دارند ضمناٌ در بعضی موارد عمل ژل شدن گرمازا بوده و پیک حرارتی بالایی ایجاد می کند. که با حرارت سنج مخصوص این پیک قابل اندازه گیری می باشد.

اندازه گیری ضخامت فیلم خشک

هدف : اندازه گیری ضخامت فیلم خشک رنگ

محدوده کاربرد : رنگسازی

معرفی دستگاه

دستگاه دیجیتالی است که قابلیت اندازه گیری ضخامت فیلم خشک رنگ روی سطوح آهنی از ۰٫۱ تا ۱۵۰۰ میکرون را دارد.

نحوه انجام آزمایش

بعد از گذشت حداقل زمان از اعمال فیلم رنگ (حداقل زمان مدتی است که در آن مدت خشک شدن یا سخت شدن فیلم رنگ به  حدی باشد که سوزن دستگاه در فیلم فرو نرفته و هیچ اثری برجا نگذارد.) دستگاه را عمود بر سطح روی فیلم رنگ قرار دهید. ضخامت فیلم رنگ بصورت عددی روی صفحه دستگاه نمایان می شود. ضخامت فیلم رنگ را در بازه بین حداقل و حداکثر گزارش نمائید.

دقت و احتیاط

از کالیبره بودن دستگاه مطمئن شوید و از تماس با حلالهای خورنده دور نگهدارید.

اندازه گیری دانسیته رنگ مایع

هدف : اندازه گیری دانسیته رنگ مایع

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات

پیکنومتر یا Density CUP ظرفی است استوانه اd و با حجم ۱۰۰ cm³ و وزن مشخص که درپوشی روی آن قرار می گیرد.

نحوه انجام تست

ظرف را تا خط نشان از رنگ مایع فاقد حباب و با دمای ۲۰^۰ پرکنید. به آرامی درپوش ظرف را گذاشته و در محل خود ثابت کنید. ممکن است مقداری رنگ از سوراخ بالای درپوش بیرون بزند. رنگ های اضافی اطراف و روی استوانه و در پوش را تمیز کنید. ( در صورتی که رنگ از سوراخ بیرون نیاید از پر بودن کامل آن اطمینان حاصل کنید.) سپس ظرف محتوی رنگ را وزن کرده و از فرمول ذیل دانسیته رنگ (D) را محاسبه کنید.

دقت و احتیاط 

از وارد کردن هرگونه ضربه که باعث فرورفتگی ظرف شود خودداری کنید .

مراجع و مستندات : ASTM – D1475

اندازه گیری دانه بندی رنگ مایع

هدف : اندازه گیری دانه بندی (نرمی) رنگ مایع

محدوده کاربرد : رنگسازی

معرفی دستگاه

بلوک فلزی از جنس فولاد زنگ نزن می باشد که شیاری در امتداد طولی در وسط آن قرار گرفته است. پهنای این شیار ۲۵ mm و عمق آن از ۵ میکرون تا ۱۰۰ میکرون می باشد . همچنین این دستگاه دارای تیغه ای می باشد که جهت کشیدن رنگ روی شیار بکار می رود.

نحوه انجام آزمون

مقداری از رنگ مایع (حدود یک گرم) که فاقد حباب می باشد بردارید (لازم است رنگ فوق دارای ویسکوزیته پایین باشد بطوریکه سطح یکنواخت ایجاد کند در صورت لزوم از حلال (یا تینر) رنگ مذکور برای رقیق کردن آن استفاده کنید) رنگ را در قسمت انتهایی بلوک (۱۰۰ میکرون) بریزید و قبل از جاری شدن آن را با تیغه مذکور تحت زاویه ۴۵^۰ بکشید به سرعت و در زیر نور مناسب سطح حاصل را ببینید خط عرضی از شیار که تجمع دانه های موجود روی سطح به پراکندگی تبدیل می شود را مشخص کنید و آن را بعنوان دانه بندی رنگ گزارش کنید.

دقت و احتیاط

این دستگاه در گروه ابزار دقیق می باشد بنابراین آن را از هرگونه سقوط، خش و ضربه محافظت کنید.

۴-مراجع و مستندات : ASTM – D1210

اندازه گیری جذب روغن پودرها

هدف : تعیین مقدار جذب روغن پودرها (Oil Absorbtion)

محدوده کاربرد : رنگسازی

معرفی دستگاه

لوازم مورد نیاز برای انجام این آزمون یک عدد بورت مدرج می باشد که مقدار روغن مصرفی را مشخص می کند.

نحوه انجام آزمایش

برای انجام این آزمون مقداری از پودر مورد نظر را در یک ظرف بردارید (بسته به دانسیته پودر ۱ تا ۵ گرم) شیر خروجی بورت روغن بزرک را باز کنید تا به آرامی و قطره قطره روی پودر بریزد. پیوسته با کاردک نازکی که در اختیار دارید سعی کنید پودر را خمیر کنید. افزایش روغن باید به تدریج صورت گیرد. عمل ورز دادن پودر روغنی باید به خوبی صورت گیرد بطوریکه مطمئن شوید همه توده پودر خیس شده است. این عمل را تا زمانیکه مسیر کاردک روی خمیر یکنواخت و بدون هرگونه بریدگی و پودری شدن باشد ادامه دهید. ظهور روغن در ردپای کاردک نشان دهنده آن است که مقدار روغن زیاد استفاده شده است. مقدار روغن مصرفی که بورت در نقطه مورد نظر نشان می دهد را یادداشت کنید و از فرمولاسیون ذیل جذب روغن پودر را محاسبه کنید.

دقت و احتیاط

مرز بین رسیدن به نقطه جذب روغن و رد شدن آن می تواند یک یا دو قطره باشد بنابراین زمانی که حدس می زنید به نقطه مورد نظر نزدیک شده اید افزودن روغن را با دقت بالا انجام دهید.

مراجع و مستندات : ASTM-D281

آزمون مقاومت در برابر مواد شیمیایی

هدف : تعیین میزان مقاومت پودرها در برابر مواد شیمیایی

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات : رنگ های که در شرایط محیطی خاص مورد استفاده قرار می گیرند بایستی پودر و پیگمنت های مورد استفاده در آنها نیز در چنین شرایطی مقاوم باشند. لذا مقاومت پودر و یا پیگمنت را با توجه به مواد خورنده و مخربی که فیلم با آن در تماس خواهد بود باید بررسی کنید.

توضیحات : مقاومت شیمیایی مربوط به پیگمنت‌ها عموما توسط شرکت‌های سازنده آن‌ها در کاتالوگ و دیتاشیت گزارش می‌شود. این مقاومت‌ها که شامل مقاومت به اسید و باز و حلال می‌شود عموما توسط یک Scale پنج نمره‌ای گزارش می‌گردد که ۵ بالاترین و ۱ پایین‌ترین مقاومت را داراست.

آزمون میزان چسبندگی فیلم خشک رنگ به سطح (Adhesion)

هدف : تعیین میزان چسبندگی فیلم خشک رنگ به سطح زیرین

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات 

معرفی دستگاه Cross Cut :

تیغه های مدور که روی یک قرقره ثابت سوار بوده و مجموعه به کمک یک دسته روی سطح کشیده می شود فاصله این تیغه ها ۱-۲ mm می باشد. دستگاه باید به گونه ای تنظیم شود که در حالت کشش افقی نوک تیغه‌ها عمود بر سطح بوده و شیارهای موازی ایجاد کند. به همراه این دستگاه یک حلقه چسب مخصوص (یا چسب نواری شیشه ای) و برس وجود دارد.

نحوه انجام آزمایش :

پانل رنگ شده را روی سطح هموار گذاشته و cross-cut را روی سطحی که بایستی چسبندگی در آن ناحیه تست شود قرار دهید. با فشار دست دستگاه را به سمت عقب برانید تا شیارهای موازی روی سطح رنگ ایجاد کند این شیارها باید تا عمق فیلم ادامه داشته و سطح پانل نمایان گردد. در ادامه عمود بر این مسیر کار قبل را تکرار کنید. سپس ناحیه تقاطع را با برس مخصوص تمیز کرده و چسب مخصوص را روی سطح بچسبانید. با انگشت خود آنقدر روی سطح چسب مالش دهید تا از چسبندگی به کل سطح مطمئن شوید. سپس با سرعت و زاویه ۹۰ چسب را بلند کنید. سطح باقی مانده را با مقایسه تصویری در بازه OB-5B درجه بندی و گزارش نمائید.

مراجع و مستندات : ASTM-D3359

آزمون مقاومت ضربه (Impact)

هدف : تعیین مقاومت در برابر ضربه برای فیلم خشک رنگ

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات 

معرفی دستگاه : 

لوله فلزی بر پایه ای سوار است که یک وزته ۲ پوندی می تواند تا ارتفاع ۴۵ in در داخل آن بالا و پایین حرکت کند. وزنه دارای یک گوی به قطر ۱۷ mm در قسمت تحتانی می باشد که در سقوط وزنه با سطح پانل تماس پیدا می کند.

نحوه انجام آزمایش :

فیلم خشک رنگ با ضخامت مشخص که روی سطوح  فلزی اعمال شده است را روی محل مخصوص (محل فرود وزنه) قرار داده و وزنه را بالا ببرید. ممکن است برای ضخامت مشخص فیلم رنگ میزان مقاومت مدنظر باشد که در این صورت باید در چند نقطه ارتفاع های مختلف را امتحان کنید. در صورتیکه ارتفاع خاصی مد نظر باشد می توانید نتیجه ضربه همان ارتفاع را گزارش کنید. عمل ضربه زدن بصورت مستقیم و غیرمستقیم روی سطح پانل رنگ شده انجام شده و جداگانه گزارش می شود نتیجه این آزمون را بصورت ذیل گزارش نمائید.

(کاملاٌ سالم- تخریب شده و ترک عمقی دارد – ترکهای ریز سطحی دارد) + (۲ lb/in) ارتفاع + (میکرون) ضخامت فیلم خشک

ضمناٌ برای تشخیص ترک های عمقی از سطحی از سولفات مس استفاده کنید که در صورت تماس آن با سطوح آهنی سولفات آهن اخرایی رنگ تشکیل می شود.

دفت و احتیاط :

دقت کنید هنگام سقوط وزنه انگشتان در محل فرود آن نباشد. 

مراجع و مستندات : ASTM-D2794

آزمون رنگ و شفافیت رزین

هدف : تعیین رنگ و شفافیت رزین

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات : واحدهای مختلفی برای گزارش رنگ یک رزین وجود دارد (گاردنر و …) ولی با توجه به وجود نمونه شاهد مورد تائید در مورد اکثر رزین ها غالباٌ رنگ و شفافیت رزین‌ها بصورت بصری و مقایسه ای انجام می پذیرد . برای انجام این تست با توجه به نمونه شاهد در مورد رنگ و شفافیت رزین اظهار نظر کنید. برای انجام این کار مقداری از هر کدام از رزین‌های نمونه و شاهد را در بشر بریزید. بالا بودن رنگ یک رزین معمولاٌ عامل نامطلوبی در مورد رزین‌ها می‌باشد که ممکن است باعث بروز برخی خصوصیات منفی در فیلم رنگ ساخته شده گردد.

آزمون مقاومت در برابر خمش

هدف: تعیین مقاومت در برابر خمش برای فیلم خشک رنگ

محدوده کاربرد: رنگسازی

معرفی دستگاه: این دستگاه شامل دو پایه می باشد که میله هایی با قطرهای مختلف از ۲ تا ۳۲ میلی متر را می توان بر آن نصب نمود .

نحوه انجام تست: میله با قطر مورد نظر را انتخاب کرده و در محل خود واقع در بین دو پایه قرار دهید. پانل فیلم رنگ مورد نظر را روی میله قرار داده و از خط عرضی مورد نظر به سرعت خم کنید. سرعت عمل در این آزمون باعث می شود پانل خمی معادل قطر میله داشته باشد. در صورتی که این کار به خوبی انجام نشود معمولاٌ قطر خم بیشتر از قطر میله انتخاب شده خواهد بود. پس از خمش محل خم را از لحاظ داشتن انواع ترک های عمقی و سطحی بررسی کنید.

دقت و احتیاط: برای دیدن ترک های ریز از ذره بین استفاده کنید و برای تشخیص سطحی یا عمقی بودن ترک ها از محلول سولفات مس استفاده نمائید. ( تماس سولفات مس به رنگ سبز آبی با سطوح آهنی باعث تشکیل سولفات آهن قهوه ای رنگ می شود)

مراجع و مستندات : ASTM-D522

آزمون قدرت رنگ دهی پیگمنت‌ها

هدف : تعیین قدرت رنگ دهی پیگمنت های رنگی

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات : برای انجام این آزمون فرمولاسیون رنگی با حضور ۱۰-۳۰% پودر (بسته به نوع پودر) را بسازید سپس به ترتیب ۷۵% و ۹۶% پودر رنگی را با دی اکسید تیتانیوم جایگزین نموده و به دانه بندی قبلی برسانید. همین عمل را برای پودر نمونه شاهد انجام دهید سپس به شرح ذیل مقایسه کنید. فیلمی از همه نمونه ها با ضخامت یکسان اعمال نمائید. نسبت تغییر رنگ ۷۵% و ۹۶% نمونه را با نمونه Full Shade آن بررسی کنید. همین عمل را برای نمونه شاهد نیز انجام دهید. در نهایت بررسی کنید که این نسبت در کدامیک شدیدتر است.

آزمون زمان قابلیت مصرف پس از اختلاط دو جزء (Pot life)

هدف: تعیین قابلیت مصرف پس از اختلاط دو جزء

محدوده کاربرد: رنگسازی

شرح عملیات: آزمون Pot Life فقط در مورد رزین‌هایی انجام می‌گیرد که از اختلاط دو جزء مدت زمان قابلیت مصرف آن محدود می‌شود. مقدار هاردنر (جزء دوم رزین) را برای ۱۰۰gr از رزین مورد نظر محاسبه نموده و به آن بیفزایید. زمان را از شروع اختلاط ثبت کنید و در شرایط محیطی ۲۵^۰C (در غیر اینصورت دمای محیط را قید کنید) به حال خود بگذارید و منظم کنترل نمائید. لحظه شروع ژل شدن را ثبت نموده و مدت زمان صرف شده را بعنوان Pot life گزارش نمائید. این تست بهتر است مقایسه‌ای انجام گیرد بنابراین در شرایط یکسان برای نمونه شاهد نیز موارد فوق را کنترل نمائید. تطبیق یا عدم تطبیق را گزارش نمائید.

نکته: Pot Life در واقع مهلتی است که مجری کفپوش یا رنگ در اختیار دارند تا مواد را روی سطح اجرا کند، بعد از گذشت این زمان ویسکوزیته شدیدا افزایش میابد و گرمای بیشتری آزاد می‌گردد. شایان به ذکر است اگر ترکیب رزین و هاردنر بدون هیچگونه پیگمنت، رقیق کننده و… باشد، مخلوط سریعتر ژل می‌شود و در نتیجه پات لایف کوتاه‌تری خواهیم داشت. به عنوان مثال در مورد کفپوش‌ها به علت وجود مواد دیگر نظیر پرکننده، پیگمنت و افزودنی‌ها ژل تایم تا حدود ۹۰ دقیقه افزایش میابد. در این شرایط پات لایف حدود یک ساعت درنظر گرفته می‌شود و سی دقیقه نهایی عملا رنگ در حال ژل شدن است. تولیدکنندگان رزین و هاردنر باید ضریب اطمینان را رعایت نموده و پات لایف را کوتاه تر از میزان تئوری آن گزارش نمایند و دمای شروع اختلاط (تابستان یا زمستان) را همواره مدنظر قرار دهند.

آزمون درصد جامد وزنی رزین

هدف : تعیین درصد جامد وزنی رزین

محدوده کاربرد : رنگسازی

شرح عملیات : روی یک فویل آلومینیومی که وزن آن مشخص است (m گرم) مقدار n گرم از رزین را ریخته و پخش نمائید. در شرایط (۱۲۰ درجه سانتی گراد) در کوره قرار داده سپس مجموعه فوق را وزن نمائید (k گرم) این عمل را تثبیت وزن (k) ادامه دهید. سپس از فرمولاسیون ذیل درصد جامد وزنی رزین را محاسبه نمایید.

مراجع و مستندات : Standard Test Methods for Nonvolatile Content of Resin Solutions – ASTM D1259