سیستم های مدیریت کیفیت

استاندارد IATF 16949 ( استاندارد کیفیت صنعت خودرو)

استاندارد IATF چیست؟

 استاندارد IATF16949 استانداردی تخصصی ویژه صنعت خودرو و قطعات خودرو می باشد. این

  استاندارد توسعه یافته ی استاندارد مدیریت کیفیت ایزو ۹۰۰۱ و ایزو TS خودرو سازی می باشد، که به صورت تخصصی و کاربردی تر برای حوزه تولید و ساخت خودرو نگارش شده است.

نسخه پیشین این استاندارد با نام ISO TS 16949شناخته می شد که ورژن آن به سال ۲۰۰۹ برمی گشت. اکنون بعد از گذشت ۷ سال نسخه جدید این استاندارد تخصصی صنعت خودرو با نام IATF16949 ورژن ۲۰۱۶ منتشر شده است.

IATF مجموعه از 9 خودرو ساز بزرگ و 5 انجمن تجاری وابسته به آنهاست که مجموعه IATF را تشکیل می دهند.

خودروسازها شامل شرکت های زیر هستند:

 BMW Group , chrysler Group Dimler AG, Fiat Group Automobil, Ford Motor company , General Motor company , PSA Peugeout Citroen Renault SA , Volkswagen AG,

5 انجمن تجاری هم شامل موارد زیر هستند:

Vehicle manufacturers respective trade associations –AIAG( U. S) , ANFIA (Italy , FIVE (France) , SMMT ( U. K), VDA

Germany

تاریخچه استاندارد IATF:

سازمان IATF در سال 1996 تاسیس شد و هدف این گروه ارایه محصولات باکیفیت ارتقاء یافته به مشتریان می باشد. 

 سازمان IATF استاندارد ISO TS 16949 را در سال 2002 با همکاری سازمان ایزو ارائه کرد و در سال 2009 ویرایش دوم استاندارد ارائه شد و هم اکنون آخرین ویرایش این استاندارد با عنوان IATF 16949:2016 در سال 2016 ارائه شد.

شایان ذکر است الزامات سیستم مدیریت کیفیت برای تولید کنندگان قطعات تولیدی و قطعات یدکی مرتبط در صنعت خودرو می باشد. یعنی استاندارد IATF 16949:2016 صرفاً برای سازمان هایی است که تولید کننده قطعات خودرو است و شرکت های دیگر و حتی خود خودروسازها هم نمی توانند این استاندارد را پیاده سازی کنند.

این استاندارد بر مبنای استاندارد ایزو 9001:2015است به گونه ای که مانند استاندارد 9001 شامل 10 بند بوده و تمام بندهای استاندارد 9001 در استاندارد IATF 16949:2016 نیز وجود دارد.

دامنه کاربرد استاندارد IATF:

استاندارد IATF 16949:2016 یک استاندارد سیستم مدیریت جهانی در بخش خودرو سازی می باشداین الزامات برای اثربخشی سیستم مدیریت کیفیت برای تولید کنندگان تجهیزات اصلی (OEM)، تامین کنندگان صنایع خودرو تدوین شده است.

برخی از تغییرات استاندارد ISO/TS 16949 شامل :
1- الزامات ایمنی مرتبط با قطعات و فرآیندها
2- دستیابی به الزامات ردیابی محصول با پشتیبانی از تغییرات قانونی
3- الزامات محصولات با نرم‌افزارهای مرتبط
4- فرآیند مدیریت گارانتی  و استفاده از راهنمایی صنایع خودرو
5- مدیریت زیرمجموعه‌های تأمین‌کنندگان و الزامات توسعه آن‌ها
6- الزامات اضافی مسئولیت‌های حقوقی

  چرا باید IATF 16949 را اجرا کنیم؟

اجرای IATF  تضمین می‌کند که مشتریان محصولات و خدمات با کیفیت را دریافت می‌کنند که به نوبه خود ممکن است مزایای تجاری زیادی به همراه داشته باشد .

 نتایج اجرای الزامات استاندارد  IATF 16949 :

1-     تامین مداوم محصولاتی که با مشتری و الزامات قانونی، مقررات و الزامات ایمنی محصول مطابقت دارند.

2-     بهبود رضایت مشتری از طریق کاربرد موثر سیستم

3-     اجرای فرآیندهای برای بهبود سیستم

4-     تعریف مفهوم کلی و مشخص نمودن اینکه چه کسی تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد و چه انتظاری دارد

 5-     مشخص شدن اهداف دولتی و شناسایی فرصت‌های شغلی جدید

در هنگام اجرای IATF 16949 :

·         ابتدا مشتریان را بررسی کنید و اطمینان حاصل کنید که نیازهای آن‌ها به طور مداوم برآورده شده و میزان رضایت آن‌ها را افزایش می‌دهد.

·         مشتریان را حفظ کنید، وفاداری مشتری را افزایش دهید، مشتریان جدید اضافه کنید و کسب‌وکار را گسترش دهید.

·         ایجاد توسعه در بازارهای جدید، چرا که برخی از بخش‌ها و مشتریان قبل از انجام کسب‌وکار به IATF 16949 نیاز دارند.

·         شناسایی خطرات مرتبط با سازمان خود

·         کار با یک روش کارآمدتر برای افزایش بهره‌وری و به ارمغان آوردن هزینه‌های داخلی

·         از طریق مستندسازی و اجرای سیاست‌های صنفی بیشتر از نظر اجتماعی مسئولیت‌پذیر باشید.

چه زمانی می بایست IATF 16949  را اجرا کنید؟

انطباق با استانداردهای گواهینامه ایزو IATF 16949   می‌تواند در هر زمانی انجام شود اما معمولاً زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که:

-          مشتریان این الزام را به عنوان بخشی از قرارداد مشخص ‌کنند

 -          سازمان‌ها می‌خواهند محصولات خود و رضایت مشتری را بهبود بخشند

چگونگی اجرای استاندارد ایزو  IATF 16949 :

سازمانها جهت توسعه و اجرای هر QMS جدید یا بهبود یافته تصمیمات استراتژیکی دارند. تمام تلاش ها در جهت شناسایی و به حداقل رساندن خطرات سازمان و شناسایی الزامات جهت رسیدن به اهداف سازمانی می باشد.

تعهدات و وظایف سازمان عبارتند از:

-          شناسایی مشتریان مستقیم و غیر مستقیم به عنوان افرادی که خدمات سازمان را دریافت می کنند.

-          درک نیازهای مشتریان و انتظارات فعلی و آینده آنها

-          پیوند میان اهداف سازمان با نیازها و انتظارات مشتریان

-          ایجاد ارتباط میان نیاز مشتریان و انتظارات آنها با اهداف سازمان

-          برنامه ریزی، طراحی، توسعه، تولید، تحویل و پشتیبانی محصولات سازمان به منظور رفع نیازها و انتظارات مشتری

-          اندازه گیری و نظارت بر میزان رضایت مشتریان و اقداماتی مناسب جهت رسیدن به آن

-          تعیین و مشخص نمودن اقداماتی که پرسنل می بایست در جهت انجام نیازهایی که رضایت مشتریان در گرو آنهاست، انجام دهند.

-          ایجاد ارتباط با مشتریان برای رسیده به موفقیت پایدار

-          فراهم نمودن منابع لازم برای تضمین الزامات ایمنی محصولات سازمان

گواهینامه ایزو IATF 16949 می تواند از طریق روش هفت مرحله کیفیت به دست آید:

1.      برنامه ریزی اجرایی و مدیریت بازنگری

2.      برنامه ریزی و ارزیابی خلاها

3.      مستندات

4.      پیاده سازی و آموزش

5.      ممیزی (ارزیابی) داخلی و مدیریت بازنگری

6.      ارزیابی نهایی (ارزیابی توسط ممیزی)

7.      حفظ و بهبود مستمر سیستم

ارتباط ایزو ۹۰۰۱ و IATF16949

استاندارد IATF16949 یا ISO TS 16949 نخستین بار در سال ۱۹۹۹ به وسیله کارگروه IATF (گروه کاری بین المللی خودرو) و با مشارکت کمیته بین المللی ISO/TC 176  نگارش شد سپس استاندارد ISO TS 16949 در سال ۲۰۰۹ پس از انتشار نسخه جدید ایزو ۹۰۰۱ یعنی ورژن ۲۰۰۸ به روزآوری شد و نسخه ۲۰۰۹ ایزو TS 16949 منتشر شد.

پس از تغییرات و بازنگری های جامعی که در ورژن ۲۰۱۵ استاندارد ایزو ۹۰۰۱ رخ داد کارگروه بین المللی  IATF در اکتبر ۲۰۱۶ ورژن حدید استاندارد ISO TS 16949 را با عنوان IATF16949 را ارائه کرد.
ورژن جدید استاندارد مدیریت کیفیت ایزو ۹۰۰۱:۲۰۱۵ انطباق زیادی با نسخه جدید استاندارد مدیریت کیفیت در صنعت خودرو IATF 16949:2016 دارد به گونه ای که استاندارد ISO/TS 16949:2009  دارای ۸ بود که با توجه به تغییرات ایزو ۹۰۰۱:۲۰۱۵ و تبدیل آن به ۱۰ بند، استاندارد ISO/TS 16949:2016  هم دارای ۱۰ بند گردید.

کاربرد IATF در ایران و الزامات شرکت های خودرو ساز

استانداردهای سری TS و IATF از دیرباز توسط شرکت های خودروساز و تامین قطعات خودرو نظیر ساپکو برای تولید کنندگان الزام شده اند.

اکنون پس از ارائه نسخه جدید IATF16949:2016 نیز شرکت های تامین قطعات و خودرو ساز از شرکت های زیر مجموعه درخواست گواهینامه ی ISO TS 16949 یا IATF16949 را دارند. لازم به ذکر است که از زمان ارائه نسخه جدید یک استاندارد نسخه قدیم تا ۳ سال دارای اعتبار است.

به عبارت دیگر با توجه به زمان عرضه IATF16949 در اکتبر ۲۰۱۶ ، نسخه قبلی آن که در سال ۲۰۰۹ منتشر گردیده یعنی ISO TS 16949 تا ۳ سال بعد (اکتبر ۲۰۱۹) دارای اعتبار می باشد.

دیاگرام اجرای فرآیند استقرار این استاندارد عبارت است از:

 آخرین نسخه استاندارد ISO/TS 16949 (IATF) در نوامبر سال 2016 ارائه گردید. و هرچه مهلت گذر از نسخه پیشین به این استاندارد نزدیک تر میشود، نگرانی افراد در خصوص چگونگی طی نمودن مراحل انتقال به منظور اطمینان از انطباق با نسخه جدید نیز فزونی مییابد. اگرچه IATF 16949:2016 تغیرات قابل توجهی براساس مفاهیم و روشها ارائه نموده است اما ایجاد این تغییرات چندان دشوار نیستند.

مادامی که شرکت ها درصدد تهیه برنامه ای مناسب برای گذر از استاندارد پیشین با رویکردی فرآیند گرایانه و سیستماتیک هستند هیچگونه نگرانی از بابت تاخیر برای انطباق با استاندارد جدید در مهلت تعیین شده وجود نخواهد داشت.

زمان بندی

از تاریخ 1 اکتبر سال 2017 همه ممیزی های صدور گواهینامه جدید باید بر اساس استاندارد IATF 16949: 2016 و قواعد پنجمین ویرایش IATF انجام پذیرد. سازمان هایی که پیشتر مطابق با ISO/TS 16949: 2009 تایید گردیده اند می توانند مراحل انتقال را در زمان ممیزی بعدی خود انجام دهند. زمانی که دوره اعتبار ISO/TS 16949:2009 در تاریخ 14 سپتامبر 2018 به پایان رسید گواهی نامه های این استاندارد از درجه اعتبار ساقط خواهند شد.

سازمان هایی که خواهان انتقال و گذر از ISO/TS 16949:2009 به IATF 16949:2016 هستند، تا پیش از تاریخ 14 سپتامبر 2018 نیازمند یک ممیزی انتقال شامل تائیدیه VETO برای دریافت گواهی نامه جدید می باشند.

شرکت هایی که ممیزی انتقال خود را در بازه زمانی جولای و سپتامبر 2018 انجام می دهند، نهایتا 120 روز مهلت برای دریافت نظر مثبت VETO پس از پایان ممیزی انتقال خواهند داشت.

    مراحل انتقال

دوازده مرحله برای هر سازمانی که در پی انتقال به نسخه 2016 استاندارد IATF 16946 است به ترتیب زیر پیشنهاد می گردد:

1.       محتوا و ساختار سازمان خود را مشخص نمایید
الزامات این استاندارد را با دقت به مثابه فونداسیون سیستم مدیریت کیفیت جدید خود در نظر بگیرید. هرچند الزاماتی فراتر از الزامات ایزو9001 نسخه 2015 در این استاندارد وجود ندارد اما متناسب با ذات صنعت خودروسازی ،IATF 16949 استانداردی سخت گیرانه شناخته می شود. بنابراین شما می بایست این بخش را به هنگام ممیزی گواهینامه خود با جزئیات و کامل در نظر داشته باشید.

2.       کلیه بخش های مرتبط با استاندارد را لیست نمایید
بطور کلی این مرحله نیز بخشی از همان بخش محتوای سازمان است اما بدلیل تازگی استاندارد ممکن است تمایل به توجه بیش از حد به آن را داشته باشید. بنابراین به هنگام تعیین استراتژی شرکت همه بخش های مرتبط را شناسایی و اهمیت همه خواسته های استاندارد را مد نظر داشته باشید.

3.       دامنه QMS را بازنگری نمایید
اکنون زمان بازنگری دامنه سیستم مدیریت کیفیت موجود شماست. زیرا که قابلیت اطمینان و یکپارچگی سیستم مدیریت کیفیت سازمان شما وابسته به این دامنه است. نسخه جدید استاندارد نیازمند ارزیابی الزامات خاص مشتریان و مشمولیت آن در دامنه QMS است.

4.       رهبری را نشان دهید
الزامات رهبری در نسخه جدید استاندارد تقریبا با نسخه قبلی آن یکسان است. اگر چه IATF 16949:2016 با الزامات لیست شده در مسئولیت سازمان، تاکید بیشتری بر رهبری سازمان دارد. مدیریت ارشد میتواند موضوع رهبری را با ایجاد خط مشی کیفیت و اهداف کیفی قابل اندازه گیری برای سیستم مدیریت کیفیت و فراهم نمودن منابع کافی به منظور حفظ عملکرد روان آن نشان دهد.

5.        ریسک ها و فرصت ها را ارزیابی نمایید
ارزیابی ریسک ها و فرصتهای سازمان در آخرین نسخه استاندارد الزامی است و تمرکز آن بر قابلیت های سازمان در دستیابی به نتایج طرحریزی شده همچون دیگر مفاهیم از قبیل الزامات برآورده شده و محتوای سازمان است. ارزیابی ریسک می بایست سوابق پیشین ممیزی ، شکایت مشتریان، فراخوان محصولات، بازکاری یا از رده خارج کردن محصول را در برگیرد. هنگامی که ارزیابی ریسک ها و فرصت ها انجام گردید، برنامه هایی نیز برای آنها می بایست تهیه گردد.

6.       اهداف QMS را با استراتژی سازمان همراستا نمایید
سیستم مدیریت کیفیت سازمان شما هرگز نمیتواند در برابر استراتژی کسب و کارتان قرار گیرد. همچنین اهداف کیفی نیز میبایست در مسیر دیگر فعالیت های سازمان قرار گیرند. نسخه جدید این استاندارد، ایجاد طرح هایی را به منظور دستیابی به موضوعاتی از قبیل تعاریف، استقرار و حفظ و نگهداری اهداف کیفی به منظور برآورده سازی الزامات مشتری الزام میدارد .

7.       اطلاعات مستند شده را کنترل کنید
اصطلاح جدید "اطلاعات مستند شده" شامل رویه ها و سوابق است. گذر از استاندارد پیشین زمان مناسبی برای اصلاح و بهبود مستندات موجود است هنگامی که شما رویه های خود با شماره بندهای جدید استاندارد بازنگری مینمایید..

8.       کنترل های عملیاتی را افزایش دهید
IATF 16949:2016 خواستار کنترل بهتر فرآیندهاست. به عنوان مثال، معیار عملیات، و اعمال کنترل فرآیندها مطابق با این معیارها. افزون بر این الزامات طبقه بندی شده نیز در امتداد توسعه طرحریزی عملیاتی و ضرورتهای کنترل افزایش یافته اند.

9.       فرآیند طراحی و توسعه را بازتعریف کنید.
تعریف فرآیند طراحی و توسعه شما باید به گونه ای بسط داده شود تا ورودی ها، خروجی ها، کنترل ها و مسئولیت ها را دربر گیرد. از جمله اینکه چگونه تغییرات فرآیند طراحی و توسعه مدیریت می گردند، چه کسانی مجاز به تغییرات هستند، چه کسانی نتایج هر تغییر را بازنگری میکند و چه تمهیداتی جهت پیشگیری از اثرات منفی اندیشیده شده است.

10.   تامین کنندگان خارجی را کنترل نمایید.
فرآیند خرید به عنوان "کنترل فرایندها، محصولات و خدمات تامین شده برون سازمانی" تغییر نام یافته است. این الزامات خواستار به کار بستن هر اقدام لازم به منظور حصول اطمینان از انطباق محموله تحویل داده شده-از طرف تامین کننده- با الزامات و انتظارات، میباشد. این امر ممکن است با تصدیق انطباق فرآیندها، محصولات و خدمات تامین کنندگان خارجی با الزامات شما صورت پذیرد. بدین منظور لازم است اطلاعاتی را که تامین کننده خارجی تان نیازمند است، از جمله نوع و گستره هر کنترل را تعیین و تشریح نمایید.

11.   عملکرد QMS را ارزیابی نمایید
شما نیازمند ارزیابی سیستم مدیریت کیفیت خود برمبنای عملکرد، اثربخشی و کارآیی آن هستنید. ممکن است پیش از این با شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) آشنا باشید بنابراین تنها نیاز دارید دریابید چه چیزی، چگونه و چه وقت هایی نیازمند پایش است.

12.   اندازه گیری کنید و گزارش دهید
در استاندارد جدید اندازه گیری و گزارش دهی اهمیت ویژه ای یافته است. بخصوص هنگامی که به مسئله ارزیابی عملکرد-همانگونه که در مرحله فوق اشاره گردید-می پردازد. همینطور بازنگری مدیریت و فرآیند ممیزی داخلی می بایست با استاندارد جدید در یک راستا قرار گیرند. اگرچه تغییری در روشهای اجرای این فعالیت ها ایجاد نگردیده، تغییراتی-به مانند ورودی های بازنگری مدیریت-در الزامات و نیازمندیها به عنوان بخشی از ممیزی داخلی ایجاد گردیده است. گذر و انتقال از استاندارد ISO TS به IATF شاید در ابتدا کمی دشوار به نظر برسد. اما برآوردها نشان میدهد با صرف یک تا دو ساعت زمان در هر ماه برای یک دوره یک ساله می توان از عهده آن برآمد. به یاد داشته باشید این تغییرات صرفا برای تغییر و بروزآوری استاندارد ایجاد نگردیده اند. بلکه فرصتی فوق العاده برای یکپارچه سازی و ادغام بیشتر 

 سیستم مدیریت کیفیت شما با دیگر فعالیت های کسب و کارتان ایجاد می نماید تا گامی بلند در مسیر رقابت خود بردارید.