آنتيبيوتيك «سفترياكسون» به لحاظ ريالي پرفروشترين داروي تزريقي است.
مديركل دارو ومواد مخدر وزارت بهداشت: فروش ريالي در سال سفترياكسون 28 ميليارد تومان بوده كه 70% از اين رقم (حدود 19 ميليارد تومان) پرداختي بيمهها است كه با اين ميزان براي مثال ميتوان تمام نياز به انسولين ديابتيهاي كشور را رايگان تامين كرد. از طرفي مركز ADR ايران از سال 1377 لغايت تيرماه 1386 تعداد 379 مورد گزارش شديد، جدي و تهديدكننده حيات در مورد اين دارو ارائه كرده است كه 19 مورد نيز منجر به مرگ بيماران گشته كه در 15 مورد از موارد مرگ نحوه مصرف دارو وريدي گزارش شده است.
به علت ايجاد مقاومت دارويي نسبت به اين آنتيبيوتيك، عوارض جانبي بسيار زياد اين دارو و تحميل هزينههاي سنگين براي بيماران و افزايش هزينههاي درماني كشور متن تهيه شده جهت مطالعه همكاران محترم تقديم ميگردد. اميد است مطالب تهيه شده بتواند نقش موثري در كاهش تجويز بيرويه و خارج از انديكاسيون اين دارو ايفا نمايد.
سفترياكسون: CEFTRIAXONE SODIUM
طبقهبندي فارماكولوژيك: سفالوسپورين نسل سوم
طبقهبندي درماني: آنتي بيوتيك
اشكال دارويي: ForInj:250mg, 500mg, 1gr
مكانيسم اثر: اثرات باكتريسيدي اين آنتيبيوتيك با مهار سنتز ديواره سلولي باكتري و بالا بردن ناپايداري اسموتيك آن ميباشد.
انديكاسيون مصرف دارو:
1- عفونتهاي دستگاه تنفسي تحتاني.
2- عفونتهاي حاد باكتريال گوش مياني.
3- عفونتهاي پوستي.
4- عفونتهاي استخوان و مفاصل.
5- عفونت داخل شكمي.
6- عفونت مجاري ادراري.
7- .PID
8- گنوره آ بدون عارضه.
9- سپتي سمي باكتريال.
10- مننژيت.
11- پرونيلاكسي قبل و بعد از عمل.
مصارف جانبي:
1- درمان شانكروئيد.
2- عفونت گنوكوكي عارضهدار.
3- .STD
4- سلوليت دهاني يا پري اوربيتال.
5- سالمونلوز، شيگلوز.
6- پنوموني آتيپيك.
7- بيماري لايم.
8- .Sexual assault
9- پيشگيري در افراد highrisk (از نظر تماس با عفونتهاي مننگوكوكي).
احتياط:
1- تنظيم دوز در افراد با نقص كليوي شديد: زيرا ادامه درمان با اين آنتيبيوتيك در اين حالت ممكن است منجر به سوپرانفكشون Super infection شود.
2- در بيماران با سابقه آلرژي به پنيسيلينها با احتياط تجويز شود.
3- ممكن است منجر به كوليت ناشي از آنتيبيوتيكها و يا كوليت ناشي از c-difficile شود.
4- در بيماران با علائم بمياري سنگ صفراوي درمان با سفترياكسون قطع شود.
منع مصرف:
1- حساسيت به سفترياكسون سديم.
2- حساسيت به هرماده موجود در فرمولاسيون سفترياكسون و يا ساير سفالوسپورينها.
3- نوزادان با هايپربيلي روبينمي.
عوارض جانبي:
1- هماتولوژي: ائوزينوفيلي (6%) ترومبوسيتوزيس (5%) و لكوپني (2%)
2- كبدي: افزايش ترنس آميناز (1/3 – 3/3%)
3- گوارشي: اسهال (3%)
4- پوستي: راش (2%)
5- كليوي افزايش (1%) BUN
6- موضعي: درد در محل تزريق
ساير عوارض:
آگرانولوسيتوز، آنافيلاكسي، آنمي، بازوفيلي، برونكواسپاسم، كانديديازيس، كوليت ديافورز، منگي، فلشينگ، سنگ صفرا، وجود قند در ادرار، سردرد، هماچوري، آنمي هموليتيك، يرقان، لكوسيتوزيس، لنفوسيتوز، نوتروپني آ، فلبيت، طولاني شدن PT، خارش، كوليت سود و ممبرانوس، سنگ كليه، تشنج، بيماري سرم، ترومبوسيتوپني، وجود Cast در ادرار، واژنيت، تهوع، افزايش آكالين فسفاتاز، افزايش بيلي روبين و كراتينين.
نحوه تزريق:
مدت زمان انفوزيون وريدي سفترياكسون حداقل 30-15 دقيقه در محلول مناسب به طول انجامد. همچنين موكداً توصيه ميگردد از تزريق وريدي سريع و همچنين تزريق توسط افراد غيرحرفهاي در مكانهاي غير از مراكز درماني مجهز به امكانات احيا اجتناب شود.
توصيههاي مهم معاونت غذا و دارو وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشكي:
1- مصرف همزمان سفترياكسون با محلولها ويا فرآوردههاي حاوي كلسيم در نوزادان و ساير گروههاي سني حتي به صورت انفوزيون از رگهاي متفاوت ممنوع است.
2- مصرف همزمان سفترياكسون با محلولها يا فرآوردههاي حاوي كلسيم تا 48 ساعت پس از آخرين دوز سفترياكسون در تمامي گروههاي سني ممنوع است.
3- استفاده از رقيقكنندههاي حاوي كلسيم مانند محلول رينگر به منظور آمادهسازي سفترياكسون جهت تزريق ممنوع است.
4- مصرف سفترياكسون در نوزادان مبتلا به هايپربيلي روبينميا بويژه نوزادان نارس ممنوع است. مطالعات نشان داده است كه سفترياكسون قادر به جابجايي بيلي روبين از محل اتصال به آلبومين سرم ميباشد و لذا امكان ايجاد آنسفالوپاتي ناشي از افزايش بيلي روبين در اين بيماران مطرح است.
5- مصرف سفترياكسون در بيماران با سابقه حساسيت با ساير سفالوسپورينها مانند سفكسيم، سفالونين، سفالكسين و ... ممنوع است و در بيماران با سابقه حساسيت به پنيسيلينها بايد با احتياط فراوان همراه باشد.