پاکیزهبودن؛ شرط اول
در نگاه قرآنی، استفاده از هر غذایی جایز نیست؛ بلكه غذای پاك و در میان غذاهای پاك، پاكترین. قرآن پاکیزگی را از بعد جسمانی و بعد معنوی آن مورد تأکید قرار میدهد. بسیاری از غذاها بهلحاظ سلامتی جسمانی در طبقۀ حرام قرار میگیرند، برای انسان زیانبار هستند و ازطرفی بهلحاظ فطری و معنوی نیز برای سلامت روحانی انسان مضر هستند.
تنوع مواد غذایی
استفاده از غذاهای متنوع و گروههای گوناگون غذایی، یكی از اصول اساسی تغذیۀ صحیح است. قرآن اصل تنوع را در آیات متعددی مطرح میكند؛ آیاتی كه در ارتباط مواد غذایی با منشأ گیاهی یا حیوانی نازل شده است. در قرآن حدود 49 مورد از مواد غذایی با منشأ گیاهی یا تركیب مواد قندی یاد شده است و جمعاً حدود 16 بار هم از فرآوردههای حیوانی بهعنوان مواد گوشتی مورد استفادۀ انسان نام برده است. 10 بار از چهارپایان گیاهخواری كه گوشت آنها برای مصرف، حلال شده، 2 بار از گوشت ماهی، 2 بار از گوشت گوساله، یك بار از شیر و یك بار هم از عسل.
برخی از آیاتی كه در آنها خداوند به رویش گیاهان یا درختان میوهدار بهعنوان نعمتی از انعام خود برای انسان اشاره فرموده عبارتاند از: آیات 61 و24 سورۀ یونس، 19 سورۀ حجر و... كه این مجموعه نیز میتواند لزوم و ارزشمندی سبزیجات و میوه را در برنامۀ مناسب غذایی انسان نشان دهد.
مطالعه در آیات بیانگر این است كه قرآن در میان غذاها، غلات را ركن غذایی دانسته و سپس میوه را بر گوشت ترجیح داده است. در میان گوشتها بر مصرف ماهی تأكید خاص كرده است؛ از طرف دیگر، شیر و لبنیات را یكی از الطاف خداوند به انسان دانسته است.
اعتدال در مصرف
التزام به مصرف غذایی مناسب یكی از اصول تحقق سلامت جسمی درراستای تحقق الگوی غذایی مناسب است. قرآن بر رعایت تعادل در مصرف تأكید میورزد؛ «بخورید و بیاشامید و اسرافكاری نكنید كه او اسرافكاران را دوست ندارد.»
مصرف بیش از اندازۀ ظرفیت انسان، اسراف محسوب میشود و دارای بعد کیفی و کمی است.
در روایات، اسراف غذا دارای مصادیق گوناگون است؛ خوردن بیش از حد، فروبردن سریع غذا، زیادهروی در خوردن یك نوع غذا، خوردن لقمۀ حرام، ضایعكردن غذا، مصرف ناقص غذا و... را از مصادیق اسراف گویند. تقسیم غذاهای روزانه در چند وعدۀ غذایی، از اصول مهم الگوی غذایی صحیح است كه در قرآن بدان اشاره شده است. برای بهشتیان در صبح و شام روزی آماده است. در روایات اسلامی نیز آمده است كه غذای اصلی انسان، صبح و اول شب است و تغذیۀ بین روز حالت فرعی دارد.
خواص درمانی
بعضی از آیات قرآن کریم، به شفای بیماریهای جسمی بهواسطۀ استفاده از برخی غذاها اشاره دارد. در این مورد، میتوان به بیماری حضرت ایوب و درمان آن بهواسطۀ استفاده از آب سرد اشاره کرد. دراینباره خداوند به ایوب علیه السلام دستور میدهد كه پای خود را بر زمین کوبیده تا از جای پای او مایع سردی جاری شود. سپس از این مایع بیاشامد و بدن خود را شستوشو دهد و آنگاه میفرماید: ارْکُضْ بِرِجْلِکَ هذا مُغْتَسَلٌ بارِدٌ وَ شَرابٌ. آیه فوقالذكر حاوی یك روش اساسی برای درمان بیماریهای پوستی از راه تلفیقدادن درمان موضعی با درمان عمومی است. وقتی میفرماید: مُغْتَسَلٌ بارِدٌ به درمان موضعی اشاره دارد؛ مثل شستوشوی موضعی و هنگامی كه میفرماید، «و شراب» به درمان از طریق عام نظر دارد. از طرف دیگر، به مؤثر بودن درجۀ حرارت در درمان اشاره شده و امروزه بسیاری از بیماریهای پوستی به صورت موضعی با سرما علاج میشوند كه به آن كرایوتراپی میگویند.
همچنین یکی از موارد دیگری که در قرآن میتوان اشاره کرد، داستان بیماری حضرت یونس(ع) و درمان آن بهوسیلۀ كدو است. «یقطین» در آیاتی از قرآن بیانگر همین معناست. کدو در قرآن کریم یکبار آمده است و در آن اینگونه بیان شده که خداوند پس از نجاتدادن حضرت یونس از شکم ماهی بر سرش بوتۀ کدویی رویانید تا او از اشعۀ سوزان آفتاب در امان باشد. خداوند میفرماید: «وَأَنْبَتْنَا عَلَیْهِ شَجَرَۀ مِنْ یَقْطِینٍ» و بوتۀ کدویی بر او رویاندیم (تا در سایۀ برگهای پهن و مرطوبش آرامش یابد). امروزه ثابت شده است که کدو تشنگی را تا حد زیادی رفع میکند. ازطرفی کدو دارای موادی است که برای ترمیم ضایعات پوستی و تقویت بدن مفید است و این همان غذایی بود که حضرت یونس(ع) بهشدت نیازمند آن بود. در مورد اهمیت خوردن کدو پیامبر صلیاللهعلیهوآله فرمود: «کدو بخورید؛ چراکه عقل را تیز و (کارایی) مغز را زیاد میکند.»
عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
